Totaal

Tot de detailhandel behoren bedrijven die goederen verkopen aan consumenten (exclusief auto's, motorfietsen en caravans). Dit kunnen zowel nieuwe als tweedehands goederen zijn. Omdat detailhandelsconcepten steeds meer bestaan uit een combinatie van de verkoop van goederen en diensten, wordt in bredere zin ook de term retail gebruikt.

De detailhandel is in de bedrijfskolom van grondstoffen tot de consument de laatste schakel. De belangrijkste verkoopkanalen van de detailhandel zijn winkelverkoop, ambulante handel (zoals warenmarkten) en webwinkels. Deze kunnen afzonderlijk (single channel) of in combinatie (multi-channel) worden ingezet.

Omvang van de sector

109,3 miljard euro omzet in 2017

De omvang van de detailhandel is weergeven in omzet, aantal FTE's en aantal bedrijven. Hierbij is het aandeel van drie bedrijfsgrootteklassen vastgesteld. Dit aandeel is weergegeven door een bepaalde kleur binnen de balk. (mouseover voor extra informatie)

 

Omzet en exploitatie

Omzetontwikkeling

De linker as geeft de omzetmutatie aan in procenten ten opzichte van het voorgaande jaar. Een positieve waarde geeft aan dat het beter gaat ten opzichte van het voorgaande jaar en vice versa. De rechter as laat de absolute hoogte van de omzet zien over de afgelopen drie jaar.

Onderstaande grafiek geeft informatie over de ontwikkeling van de maandomzet van de branche in procenten ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Zolang de lijn (gemiddeld) boven 0 zit, gaat het beter dan een jaar daarvoor.

Voor de detailhandel is de omzet in maand december van groot belangrijk. Als gevolg van de feestdagen in die maand is sprake van een bestedingenpiek door consumenten. De eerste maanden van een jaar zijn daarintegen gemiddeld genomen minder. De bestedingen per maand zijn overigens wel gevoelig voor het aantal zaterdagen en koopzondagen in een maand. Daarnaast is voor de consumentenbestedingen in de detailhandel van belang in welke maand het Paasfeest valt.

Exploitatiebeeld

In het exploitatiebeeld is de resultatenrekening op hoofdlijnen weergegeven. In de resultatenrekening is de netto omzet op 100% gesteld. De resultatenrekening geeft inzicht in de hoogte van de bruto winstmarge en enkele belangrijke kostenposten als personeel en huisvesting en het bedrijfsresultaat (voor belastingen en ondernemersbeloning).

Omzetkengetallen

De onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de omzet per winkel weer. Daarnaast is een aantal productiviteitsindicators weergegeven. Stijgingen of dalingen hierin geven aan of het beter of juist minder gaat met de tot dit segment behorende bedrijven. 

Omzetkengetallen
2015 2016 2017
Omzet per winkel x €1.000 735 770 813
Omzet per m2 WVO 2.634 2.751 2.868
Omzet per FTE 208.151 207.221 212.210
Omzet per werkzame persoon 116.543 115.806 118.497
Bron: Raming Panteia obv CBS en Locatus
Toelichting: De omzet per winkel, omzet per fte en omzet per werkzame persoon zijn geraamd op basis van CBS gegevens. De omzet per m2 wvo zijn berekend als de gemiddelde omzet per winkel (raming o.b.v. CBS) gedeeld door het gemiddeld aantal m2 wvo per winkel (Locatus)

Winkels en WVO

Winkels

Het totale aantal verkooppunten geeft een beeld van een groei of krimp van dit cluster. Daarnaast is, op basis van de winkelconcentratie, een schets gegeven van de locatie van de verkooppunten.  

Aantal winkels naar type winkelgebied
2015 2016 2017
Aantal verkooppunten 98.318 96.080 94.895
- Hoofdwinkelcentra 51.591 50.066 49.278
- Ondersteunende winkelcentra 20.354 20.066 19.668
- Verspreide winkels 23.330 22.924 22.849
- Grootschalige concentraties 3.043 3.024 3.100
Bron: Locatus en CBS

Naast het aantal verkooppunten is de ontwikkeling van het totale winkelvloeroppervlak over de afgelopen drie jaar eveneens een indicatie voor de groei of krimp van dit cluster. Een beschrijving per verkooppunt geeft vervolgens aan of de omvang per verkooppunt in de afgelopen jaren is gewijzigd.

Winkelvloeroppervlakte naar type winkelgebied
2015 2016 2017
Winkelvloeroppervlakte totaal x 1.000m2 27.443 26.907 26.898
- Hoofdwinkelcentra 10.216 9.787 9.744
- Ondersteunende winkelcentra 3.996 4.017 4.010
- Verspreide winkels 8.870 8.804 8.861
- Grootschalige concentraties 4.360 4.299 4.283
Bron: Locatus

2015 2016 2017
Winkelvloeroppervlakte gemiddeld per verkooppunt in m2 279 280 283
- Hoofdwinkelcentra 198 195 198
- Ondersteunende winkelcentra 196 200 204
- Verspreide winkels 380 384 388
- Grootschalige concentraties 1.433 1.422 1.382
Bron: Locatus

Samenwerking en ketens

Samenwerking

Samenwerking in de detailhandel komt in verschillende vormen voor. Zo zijn er inkoopcombinaties (verenigingen), organisaties van onafhankelijke detaillisten die zich ten doel stellen te komen tot conditieverbeteringen voor de aangesloten leden door middel van bundeling van inkoopvolumes. Daarnaast bestaat het vrijwillig filiaalbedrijf waarbij zelfstandige ondernemers zich verbinden tot afname bij een bepaalde grossier en waarbij de aangesloten bedrijven zich presenteren onder een formule naam. Tot slot komt franchising op grote schaal voor. Dit als een tussenvorm tussen het grootwinkelbedrijf en het vrijwillig filiaalbedrijf. Onafhankelijke ondernemers sluiten zich aan bij een centrale formulebeheerder. De ondernemer is verplicht zich te houden aan de formule die de franchisegever noodzakelijk acht om het marketingconcept in stand te houden. Franchising bestaat in allerlei gradaties tussen 'zacht' en 'hard'.

Aantal verkooppunten per samenwerkingsvorm
2015 2016 2017
Totaal aantal winkels 98.318 96.080 94.895
Behorend tot:
- Grootwinkelbedrijf 22.846 21.991 21.462
- Grootwinkelbedrijf franchise 4.505 4.270 4.049
- Franchise/ in- en verkoop/ dealerorganisaties 9.090 8.858 8.684
- Niet samenwerkende ondernemers 61.877 60.961 60.700
Bron: Locatus en CBS

Een beschrijving naar type samenwerking geeft aan of de omvang per verkooppunt in de afgelopen jaren is gewijzigd.
 

Winkelvloeroppervlak per verkooppunt naar type samenwerking in m2
  2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Bron: Locatus
Totaal 250 254 260 264 267 271 275 279 280 283
Grootwinkelbedrijf 466 468 477 485 491 500 510 521 524 536
Franchise / in- en verloop / dealerorganisatie 325 324 321 319 321 324 326 323 328 337
Niet samenwerkende ondernemers 168 169 173 175 176 177 178 181 183 184