Supermarkten

Brancheomschrijving

Een supermarkt is een relatief grote zelfbedieningswinkel waar algemene levensmiddelen worden verkocht met een steeds groter aandeel vers en additioneel assortiment van non-food artikelen. Supermarkten zijn vaak onderdeel van een keten die in een regio, land of zelfs meerdere landen winkels heeft.       

De Informatie over het aantal winkels, de oppervlakte van deze winkels, e.d., is afkomstig van Locatus. Hiervoor zijn de gegevens samengevoegd van de Locatus-branches: ”Minisuper", "Nachtwinkel" en "Supermarkt".

De financiële gegevens over omzetten en kosten gerealiseerd door deze winkels, zijn afkomstig van het CBS. Hiervoor is SBI-code "4711- Supermarkten" gebruikt.                       

Aandeel in Detailhandel en Levensmiddelenzaken

De buitenste ring toont het aandeel van Levensmiddelenzaken in de totale detailhandel.
De binnenste ring toont het aandeel van Supermarkten in Levensmiddelenzaken.
Mouseover voor extra informatie

De supermarkten vormen een zeer belangrijk aandeel in het cluster levensmiddelenzaken en daarmee ook in de totale detailhandel. Voor wat betreft de omzet en werkgelegenheid ligt het aandeel op ruim 80% van het cluster. Van alle vierkante meters vloeroppervlakte in het hele cluster komt circa 98% voor rekening van de supermarkten. Voor het aantal verkooppunten ligt dit duidelijk lager. Dat heeft te maken met de omvang van de supermarkten.

Bestedingen en marktaandelen

Bestedingen

De onderstaande tabel geeft voor een aantal belangrijke productgroepen binnen dit cluster de totale consumptieve besteding door Nederlandse huishoudens (incl. BTW). Daarnaast worden de bestedingen per Nederlands hoofd en per Nederlands huishouden weergegeven.

Consumptieve bestedingen door Nederlandse huishoudens, in euro's incl. BTW in 2016
Per hoofd Per huishouden Totaal in mln. €
alcoholhoudende dranken 220 483 3.746
alcoholvrije dranken 185 407 3.156
boeken/ kranten/ schrijfwaren e.d. 189 414 3.210
brood en granen 304 667 5.173
fruit 159 349 2.704
glas/ aardewerk/ huish. artikelen 59 130 1.011
groenten en aardappelen 229 503 3.901
lichaamsverzorging 284 623 4.834
melk/ kaas en eieren 234 514 3.990
niet-duurzame huishoudproducten 128 281 2.183
oliën en vetten 43 95 740
overige voedingsmiddelen 125 275 2.134
suiker/ zoetwaren en ijs 101 221 1.714
tabak 282 618 4.794
vis/ schaal- en schelpdieren 62 135 1.050
vlees 288 632 4.904
Bron: Raming Panteia op basis van Budgetonderz

Marktaandelen

Voor een aantal belangrijke artikelgroepen binnen dit cluster is het aandeel in procenten van de verschillende verkoopkanalen bepaald. Dit aandeel is weergegeven door een bepaalde kleur binnen de balk.

Omzet en exploitatie

Omzetontwikkeling

De linker as geeft de omzetmutatie aan in procenten ten opzichte van het voorgaande jaar. Een stijgende lijn geeft aan dat het beter gaat ten opzichte van het voorgaande jaar en vice versa. De rechter as laat de absolute hoogte van de omzet zien over de afgelopen drie jaar. 

Gecorrigeerd voor seizoensinvloeden wordt zichtbaar welke maand(en) voor de omzet van de supermarkten van belang zijn (is).

Deze grafiek geeft informatie over de ontwikkeling van de maandomzet van de branche in procenten ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder.

Onderstaande grafiek geeft informatie over de omzetontwikkeling per maand. Duidelijk is te zien dat de omzetten in de feestmaand december toenemen.

Exploitatiebeeld

In het exploitatiebeeld is de resultatenrekening op hoofdlijnen weergegeven. In de resultatenrekening is de netto omzet op 100% gesteld. De resultatenrekening geeft inzicht in de hoogte van de bruto winstmarge en enkele belangrijke kostenposten als personeel en huisvesting en het bedrijfsresultaat (voor belastingen en ondernemersbeloning).

Omzetkengetallen

De onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de omzet per winkel weer. Daarnaast is een aantal productiviteitsindicators weergegeven. Stijgingen of dalingen hierin geven aan of het beter of juist minder gaat met de tot dit segment behorende bedrijven. 

Omzetkengetallen
2015 2016 2017
Omzet per winkel x €1.000 5.772 5.834 5.949
Omzet per m2 WVO 8.250 8.232 8.282
Omzet per FTE 286.453 282.734 287.240
Omzet per werkzame persoon 105.422 103.880 105.471
Bron: Raming Panteia obv CBS en Locatus
Toelichting: De omzet per winkel, omzet per fte en omzet per werkzame persoon zijn geraamd op basis van CBS gegevens. De omzet per m2 wvo zijn berekend als de gemiddelde omzet per winkel (raming o.b.v. CBS) gedeeld door het gemiddeld aantal m2 wvo per winkel (Locatus)

Winkels en WVO

Winkels

Het totale aantal verkooppunten geeft een beeld van een groei of krimp van dit cluster. Daarnaast is, op basis van de winkelconcentratie, een schets gegeven van de locatie van de verkooppunten.  

Aantal winkels naar type winkelgebied
2015 2016 2017
Aantal verkooppunten 6.074 6.136 6.200
- Hoofdwinkelcentra 2.114 2.131 2.168
- Ondersteunende winkelcentra 2.164 2.199 2.213
- Verspreide winkels 1.736 1.744 1.756
- Grootschalige concentraties 60 62 63
Bron: Locatus en CBS

Naast het aantal verkooppunten is de ontwikkeling van het totale winkelvloeroppervlak over de afgelopen drie jaar eveneens een indicatie voor de groei of krimp van dit cluster. Een beschrijving per verkooppunt geeft vervolgens aan of de omvang per verkooppunt in de afgelopen jaren is gewijzigd.

Winkelvloeroppervlakte naar type winkelgebied
2015 2016 2017
Winkelvloeroppervlakte totaal x 1.000m2 4.250 4.349 4.453
- Hoofdwinkelcentra 1.685 1.702 1.743
- Ondersteunende winkelcentra 1.557 1.611 1.655
- Verspreide winkels 923 950 967
- Grootschalige concentraties 85 86 88
Bron: Locatus
2015 2016 2017
Winkelvloeroppervlakte gemiddeld per verkooppunt in m2 700 709 718
- Hoofdwinkelcentra 797 799 804
- Ondersteunende winkelcentra 720 733 748
- Verspreide winkels 531 545 551
- Grootschalige concentraties 1.412 1.387 1.390
Bron: Locatus

Samenwerking en ketens

Samenwerking

Samenwerking in de detailhandel komt in verschillende vormen voor. Zo zijn er inkoopcombinaties (verenigingen) zijnde organisaties van onafhankelijke detaillisten die zich ten doel stellen te komen tot conditieverbeteringen voor de aangesloten leden door middel van bundeling van inkoopvolumes. Daarnaast bestaat het vrijwillig filiaalbedrijf waarbij zelfstandige ondernemers zich verbinden tot afname bij een bepaalde grossier en waarbij de aangesloten bedrijven zich  presenteren onder een formule naam. Tot slot komt franchising op grote schaal voor. Dit als een tussenvorm tussen het grootwinkelbedrijf en het vrijwillig filiaalbedrijf. Onafhankelijke ondernemers sluiten zich aan bij een centrale formulebeheerder. De ondernemer is verplicht zich te houden aan de formule die de franchisegever noodzakelijk acht om het marketingconcept in stand te houden. Franchising bestaat in allerlei gradaties tussen 'zacht' en 'hard'.                                          

Aantal verkooppunten per samenwerkingsvorm
2015 2016 2017
Totaal aantal winkels 6.074 6.136 6.200
Behorend tot:
- Grootwinkelbedrijf 3.330 3.386 3.398
- Grootwinkelbedrijf franchise 688 657 674
- Franchise/ in- en verkoop/ dealerorganisaties 186 179 181
- Niet samenwerkende ondernemers 1.870 1.914 1.947
Bron: Locatus en CBS

Winkelformules/ketens

De mate van samenwerking is een bepalend kenmerk van een cluster. Afzonderlijke winkels kunnen op verschillende mate met elkaar samenwerken. Dit kan lopen van nauwe samenwerking binnen een grootwinkelbedrijf tot (vrijwel) niet samenwerkend. Dit is ook zichtbaar aan het aantal winkelketens en winkelformules binnen het cluster.

Winkelketens en formules 2017
10-20 verkooppunten 21-40 verkooppunten 41-80 verkooppunten > 80 verkooppunten
AMAZING ORIE AH XL AH TO GO ALBERT HEIJN
MARQT DAGWINKEL BONI ALDI-MARKT
SUPERCOOP MCD COOP COMPACT ATTENT
SUPERRR NATUURWINKEL DEEN SUPERMK COOP
TANGER NETTORAMA EKOPLAZA DEKAMARKT
TROEFMARKT HOOGVLIET DIRK
JAN LINDERS EMTÉ
POIESZ JUMBO
VOMAR LIDL
PLUS
SPAR
Bron: Locatus

Brancheorganisatie

Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL)

Postbus 262 
2260 AG LEIDSCHENDAM
t: (070) 337 62 00 
w: www.cbl.nl
e: info@cbl.nl

Vakcentrum

Beroepsorganisatie van Levensmiddelendetaillisten 
Blekerijlaan 1
3447 GR WOERDEN
t. (0348) 41 97 71
w. www.vakcentrum.nl
e. info@vakcentrum.nl