Biologische levensmiddelenzaken

Brancheomschrijving

Biologische winkels verkopen biologisch-dynamisch, ecologisch en macrobiotisch geteelde voedingsmiddelen (aangevuld met voedingssupplementen, homeopathische en fytotherapeutische artikelen en kruiden). Biologische winkels en winkels in reformartikelen zijn qua assortiment nauw aan elkaar verwant.

De Informatie over het aantal winkels, de oppervlakte van deze winkels, e.d., is afkomstig van Locatus. Hiervoor zijn de gegevens samengevoegd van de Locatus-branche: ”Reform".

De financiële gegevens over omzetten en kosten gerealiseerd door deze winkels, zijn afkomstig van het CBS. Hiervoor is SBI-code "47292- Winkels in natuurvoeding" gebruikt.

Aandeel in Detailhandel en Levensmiddelenzaken

De buitenste ring toont het aandeel van Levensmiddelenzaken in de totale detailhandel.
De binnenste ring toont het aandeel van Biologische levensmiddelenzaken in Levensmiddelenzaken.
Mouseover voor extra informatie

Zie de tabel 'omzetkengetallen' voor correct berekende waarden van deze kengetallen.

Het cluster levensmiddelenzaken maakt een aanzienlijk deel uit van de totale detailhandel. Het omzetaandeel in meer dan 40%. Daarentegen is het aandeel van de biologische winkels in het totale cluster levensmiddelenzaken erg klein. Dat geldt zowel voor de omzet, de werkgelegenheid als de hoeveelheid winkels en winkelvloeroppervlak.

Bestedingen en marktaandelen

Bestedingen

De consument kocht voor 984,2 miljoen euro aan biologische voeding in de supermarkt, de speciaalzaak en buitenshuis. Dat is 50 miljoen euro meer dan het afgelopen jaar, een groei van 5,4 procent. Dit blijkt uit de Monitor Duurzaam Voedsel 2013. Hoewel de groei iets afvlakt, constateert ketenorganisatie Bionext dat de recessie afgelopen jaar nauwelijks effect heeft gehad op de verkoop van biologisch.voedsel. Verdere gegevens zijn echter niet voorhanden.

Marktaandelen

De belangrijkste verkoopkanalen waarvan gegevens beschikbaar waren bij het samenstellen van de Monitor Duurzaam Voedsel: supermarkten (uitgezonderd de discounters), out of home en speciaalzaken. Deze zijn gezamenlijk goed voor circa 85 procent van de omzet aan biologische voeding.

Omzet en exploitatie

Omzetontwikkeling

De linker as geeft de omzetmutatie aan in procenten ten opzichte van het voorgaande jaar. Een stijgende lijn geeft aan dat het beter gaat ten opzichte van het voorgaande jaar en vice versa. De rechter as laat de absolute hoogte van de omzet zien over de afgelopen drie jaar. 

Exploitatiebeeld

In het exploitatiebeeld is de resultatenrekening op hoofdlijnen weergegeven. In de resultatenrekening is de netto omzet op 100% gesteld. De resultatenrekening geeft inzicht in de hoogte van de bruto winstmarge en enkele belangrijke kostenposten als personeel en huisvesting en het bedrijfsresultaat (voor belastingen en ondernemersbeloning). 

Omzetkengetallen

De onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de omzet per winkel weer. Daarnaast is een aantal productiviteitsindicators weergegeven. Stijgingen of dalingen hierin geven aan of het beter of juist minder gaat met de tot dit segment behorende bedrijven. 

Omzetkengetallen
2015 2016 2017
Omzet per winkel x €1.000 626 678 764
Omzet per m2 WVO 6.124 6.541 8.199
Omzet per FTE 200.268 203.584 209.910
Omzet per werkzame persoon 112.896 113.873 116.996
Bron: Raming Panteia obv CBS en Locatus
Toelichting: De omzet per winkel, omzet per fte en omzet per werkzame persoon zijn geraamd op basis van CBS gegevens. De omzet per m2 wvo zijn berekend als de gemiddelde omzet per winkel (raming o.b.v. CBS) gedeeld door het gemiddeld aantal m2 wvo per winkel (Locatus)

Winkels en WVO

Winkels

Het totale aantal verkooppunten geeft een beeld van een groei of krimp van dit cluster. Daarnaast is, op basis van de winkelconcentratie, een schets gegeven van de locatie van de verkooppunten. 

Aantal winkels naar type winkelgebied
2015 2016 2017
Aantal verkooppunten 448 446 419
- Hoofdwinkelcentra 320 315 297
- Ondersteunende winkelcentra 90 91 84
- Verspreide winkels 37 38 37
- Grootschalige concentraties 1 2 1
Bron: Locatus en CBS

Naast het aantal verkooppunten is de ontwikkeling van het totale winkelvloeroppervlak over de afgelopen drie jaar eveneens een indicatie voor de groei of krimp van dit cluster. Een beschrijving per verkooppunt geeft vervolgens aan of de omvang per verkooppunt in de afgelopen jaren is gewijzigd.

Winkelvloeroppervlakte naar type winkelgebied
2015 2016 2017
Winkelvloeroppervlakte totaal x 1.000m2 46 46 39
- Hoofdwinkelcentra 33 32 28
- Ondersteunende winkelcentra 10 11 8
- Verspreide winkels 3 3 3
- Grootschalige concentraties 0 0 0
Bron: Locatus
2015 2016 2017
Winkelvloeroppervlakte gemiddeld per verkooppunt in m2 102 104 93
- Hoofdwinkelcentra 103 102 94
- Ondersteunende winkelcentra 108 120 93
- Verspreide winkels 86 79 90
- Grootschalige concentraties 43 82 43
Bron: Locatus

Samenwerking en ketens

Samenwerking

Samenwerking in de detailhandel komt in verschillende vormen voor. Zo zijn er inkoopcombinaties (verenigingen) zijnde organisaties van onafhankelijke detaillisten die zich ten doel stellen te komen tot conditieverbeteringen voor de aangesloten leden door middel van bundeling van inkoopvolumes. Daarnaast bestaat het vrijwillig filiaalbedrijf waarbij zelfstandige ondernemers zich verbinden tot afname bij een bepaalde grossier en waarbij de aangesloten bedrijven zich presenteren onder een formule naam. Tot slot komt franchising op grote schaal voor. Dit als een tussenvorm tussen het grootwinkelbedrijf en het vrijwillig filiaalbedrijf. Onafhankelijke ondernemers sluiten zich aan bij een centrale formulebeheerder. De ondernemer is verplicht zich te houden aan de formule die de franchisegever noodzakelijk acht om het marketingconcept in stand te houden. Franchising bestaat in allerlei gradaties tussen 'zacht' en 'hard'.

Aantal verkooppunten per samenwerkingsvorm
2015 2016 2017
Totaal aantal winkels 448 446 419
Behorend tot:
- Grootwinkelbedrijf 50 47 52
- Grootwinkelbedrijf franchise 25 27 0
- Franchise/ in- en verkoop/ dealerorganisaties 96 95 97
- Niet samenwerkende ondernemers 277 277 270
Bron: Locatus en CBS

Winkelformules/ketens

De mate van samenwerking is een bepalend kenmerk van een cluster. Afzonderlijke winkels kunnen op verschillende mate met elkaar samenwerken. Dit kan lopen van nauwe samenwerking binnen een grootwinkelbedrijf tot (vrijwel) niet samenwerkend. Dit is ook zichtbaar aan het aantal winkelketens en winkelformules binnen het cluster.

Winkelketens en formules 2017
10-20 verkooppunten 21-40 verkooppunten > 80 verkooppunten
ERICA VITAMINSTORE G&W GEZONDHE
Bron: Locatus

Brancheorganisatie

Bionext

Bionext is opgericht door biologische boeren en tuinders (BioHuis), handel en verwerking (VBP) en winkels (Biowinkelvereniging). Bionext behartigt de collectieve belangen van de biologische sector in eigen land en in Brussel via de IFOAM EU Groep. Bionext is woordvoerder voor de biologische branche en is aanspreekpunt voor elke partij met interesse in biologische landbouw en voeding (maatschappelijke organisaties, overheid, politiek, media en consumenten).

Laan van Vollenhove 3221

3706 AR Zeist 
t. (030) 233 99 70
w. www.bionext.nl
e. info@bionext.nl

Vakcentrum

Beroepsorganisatie van Levensmiddelendetaillisten 
Blekerijlaan 1
3447 GR WOERDEN
t. (0348) 41 97 71
w. www.vakcentrum.nl
e. info@vakcentrum.nl